VLAANDEREN IN EUROPA – Deel 5 : De grenzen van Europa

Europa is begrensd

Ik herinner mij een gedachtengoed van eenheid, een belofte van welvaart en zekerheid. Ik zag mensen die geloofden in de gedachte en de belofte. Vandaag kijkt Europa tegen zijn begrenzingen aan, de begrenzing van wat mogelijk is, en die beperkingen zijn ontsproten uit de samenvoeging van landen die cultureel geen eenheid vormen. Meer nog, landen zijn samengesteld uit regio’s die cultureel verschillen waardoor de legitimiteit van de grenzen in vraag kan worden gesteld. Hoe is een land gegroeid en waarom zijn landen samen gesmolten tot Europa ? Van puzzelstukken is bekend dat ze elkaar raken en samen een eenheid vormen, van de landen in Europa kan dit niet worden gezegd, van de regio’s in die landen evenmin. De vraag dringt zich op waar de verbinding en begrenzing van culturen begint en eindigt. Na de gebeurtenissen in Parijs en Brussel dringt de vraag zich nog meer op, binnen en buiten Europa.

Een Europa van regionale culturen

Europa is vandaag een optelsom van naties, niet van regio’s. Het handhaaft een geopolitieke strategie waar geen rekening wordt gehouden met de cultuur van de regio’s. Europa is een amalgaam van culturen, waarin ook de rijkdom van hun identiteit schuilt. Maar voor die rijkdom kan worden aangeboord, is het nodig te erkennen dat Wallonië en Vlaanderen weinig met elkaar hebben, net zoals Bretagne niets heeft met de Elzas of Catalonië met Andalusië.

Deze zienswijze is geen politieke, net zomin ga ik mee in de polarisering van wij tegen zij, want zeer fundamenteel eer ik het solidariteitsmodel onder de regio’s. Het gaat mij hier om de erkenning dat regio’s van elkaar verschillen en dat daar niets mis mee is. Het model waarin regio’s elkaar versterken zonder aan identiteit in te boeten, daar is het mij om te doen.

Het Europa van vandaag is er een van naties met afgebakende bevoegdheden, met machtsontplooiingen, met fricties, met her en der verarmde landen en regio’s die financiële ondersteuning vragen – en krijgen – in een onoverzichtelijk kader zonder visie. Zonder visie, omdat de ware grenzen, in letterlijke en figuurlijke zin, niet worden gerespecteerd. Niet cultureel en niet in het responsabiliseren van elke regio. Ik geloof niet in een multicultureel Europa als het zich terugplooit tot het creëren van getto’s binnen een natie of regio. In het multiculturele schuilt de gedachte van de eenheid maar eenheid en ware grenzen worden bepaald door mensen die bewust een cultuur delen. Daarom roep ik op om Europa te herdenken tot een Europa van regio’s waarin mensen zich ontplooien, zich veilig voelen omdat hun cultuur gehandhaafd blijft. Vanuit het zich ontplooien en veilig voelen zullen deze mensen weer vertrouwen krijgen om zich te laten inspireren door andere regio’s, net zoals u en ik op reis gaan naar een plek ver van huis om te genieten van het onbekende, ons te laten inspireren door mensen die hun unieke identiteit hebben en waarvoor we hen ook respecteren.

Een synergetisch Europa

‘Bestaat Europa dan nog ?’ hoor ik u vragen. Mijn antwoord is positief maar de rol die Europa als overheid te spelen heeft zie ik eerder als een corporate structuur met sub-bedrijven die elk hun eigenheid bewaren en bewaken. Het rendement wordt corporate gecentraliseerd, Europa is de katalysator van synergieën, maar elke regio neemt de verantwoordelijkheid om zich te handhaven in het economisch bestel.

Om dit leefbaar te maken, blijf ik pleiten voor een basisinkomen voor elke Europese burger. Ik ging eerder al dieper in op deze materie, maar mijn overtuiging blijft dat met een basisinkomen voor iedereen creativiteit, slagkracht en fierheid de regionale economie – en bij uitbreiding dus de corporate Europese – er zal bij winnen. Zeer elementair gaat het hier om het vertrouwen in mensen. Sceptici geloven niet dat mensen kunnen overleven als ze zelf de verantwoordelijkheid moeten nemen over hun bestaan. Mijn antwoord hierop is dat mensen vandaag niet gemotiveerd worden om zichzelf in vraag te stellen. Fundamenteel is het resultaat van het basisinkomen dat mensen binnen hun regio en cultuur blijven om zichzelf te ontplooien, zo creëren ze waarde binnen hun regio en hoeven ze niet uit te wijken naar een andere regio.

Het kan, het gebeurt zelfs, recent nog ging een man met kennis over de Champagnestreek op zoek naar gronden die dezelfde eigenschappen hadden als in de Champagne en hij vond ze : in Bergen, Mons dus, in België. Op dit moment is het Domaine Du Chant d’Eole een feit en ze leveren een schitterende mousserende wijn. Nieuw-Zeeland was ooit een onbekend terrein maar het zette zichzelf op de kaart met het kweken van schapen en runderen, en het telen van kiwi’s. Voor de wijnliefhebbers : Nieuw-Zeeland legt een heel boeiend traject af in deze sector.

Regionale leiders

Mensen overtuigen om hun verantwoordelijkheid op te nemen en creatief te zijn, vergt een ander type leiders. Leiders die vol empathie werken voor hun regio, initiatiefrijke figuren die hun regiogenoten aanzetten tot het nemen van verantwoordelijkheid. Leiders die subsidies niet zozeer genegen zijn vanuit een fierheid en geloof in de regio, inspirerende doeners die de participatieve democratie handhaven waardoor mensen voor zichzelf en hun regio zorgen. Leiders die niet aanvaarden dat hun cultuur wordt bedreigd, en al zeker niet als die dreiging – zoals de voorbije week – wordt binnen gesmokkeld door mensen die terreur voor ogen houden. Hier ga ik niet dieper op in, dit deed ik al in de blog Religie is geen identiteitn.a.v. de aanslagen op Charlie Hebdo. Mijn standpunt blijft hetzelfde : lees ook http://janadins.be/aanslag-parijs-religie-is-geen-identiteit/

De participatieve democratie

Democratie is een mooi uitgangspunt, maar ze verdwijnt in het niets als ze niet participatief is. Burgers zoals u en ik kennen soms beter de details van een dossier dan een minister die er de verantwoordelijkheid voor heeft, maar wie van de politici staat nog echt tussen de burgers ? Ze beweren het wel, maar wat doen ze met de informatie die ze krijgen ? Hun antwoord op valabele kritiek of voorstellen wordt beperkt door landelijke en Europese regels of belangen van lobbygroepen. En als ze schreeuwen dat ze echt nog voeling hebben met de basis, klinkt de schreeuw ongeloofwaardig. Het dienstbetoon verfoei ik omwille van het opportunistische karakter ervan, de politicus doet iets voor een burger en de burger zal op de politicus stemmen. De nood aan een fundamentele dienstbaarheid dringt zich op, een dienstbaarheid die niet gerelateerd is aan stemmenwinst, een dienstbaarheid die de cultuur beschermt en de ondernemingszin stimuleert.

In Ijsland is een volk opgestaan, frauderende bankiers zitten vandaag in de gevangenis, de regering die het land de afgrond induwde werd opzij gezet. Er werd zuiverheid gecreëerd, gegroeid uit wijsheid en vertrouwen in het aanwezige talent. Vertrouwen ook in de werkkracht van de mensen. Het is gelukt. Het lukte omdat het probleem beheersbaar was, en het was beheersbaar omdat IJsland een klein land is, een regio met een eenduidige cultuur die ondernemingszin op applaus onthaalt. De premier van Ijsland zei het een paar weken geleden nog : ‘Binnen de EU waren we een tweede Griekenland.’

Misschien lijkt het alsof ik een revolutie predik, maar als u zo denkt is het uit angst, niet uit vertrouwen. We weten nu wel dat het huidige model niet werkt. Mijn aanzet heeft te maken met zin voor verantwoordelijkheid.

Een uniek ambachtelijk Vlaanderen als Europese regio

Vlaanderen heeft bijzondere kwaliteiten, doorheen de geschiedenis getuigde het van een gigantische flexibiliteit en de kracht om te overleven. De Vlaming vond steeds zijn weg om creatief te zijn wanneer zijn identiteit werd bedreigd. Creatief ondernemen behoort tot het DNA van de Vlaming. We zijn geen volk van multinationals, we zijn een KMO-regio die ambachtelijk onderneemt vanuit het geloof in het talent en in het product of de dienst die de KMO levert. De aandacht voor de mens is steeds belangrijk geweest en is ultiem altijd en overal belangrijk.

We worden belemmerd helaas door financieel gedreven figuren die denken dat er met geld ondernemingen kunnen worden gebouwd, alleen met geld en voor het rendement. Maar fundamenteel en dus ambachtelijk ondernemerschap is geduldig en duurzaam. In het Europa van vandaag is de druk om groot te denken ongepast aanwezig.

Ik pleit voor een unieke en dus ambachtelijke Vlaamse regio midden andere unieke regio’s in Europa. Mensen hebben inspiratie en aandacht nodig om individueel te groeien, ondernemingen ook. Dit kan alleen in een Europa dat beheersbaar is, dat vrijheid geeft, dat verantwoordelijkheid vraagt, dat rust brengt. Een Europa dat de cultuur van al haar regio’s respecteert en er streng over waakt dat haar inwoners vrij, autonoom en dienstvaardig kunnen leven. Dat vraagt moed, dat vraagt beslissingen, dat vraagt respectvolle actie.

Sander Gee