DE BEURS GAAT GOED, HET GAAT SLECHT MET DE REËLE ECONOMIE

Investeringsrisico

Midden in de bankencrisis kregen de banken – die dringend toe waren aan contemplatie en ingrijpende besparingen – de kritiek dat ze te weinig kansen gaven aan ondernemers. De banken repliceerden met het evidente argument dat ze niet langer risico’s wilden en mochten nemen. Het initiatief van een ondernemer of onderneming moest garant staan voor succes, rendement dus, voor er een Euro werd vrijgegeven door een bank.

Investeer in Europa

Ieder mens met gezond verstand vindt het hoogst normaal dat geld niet zinloos moet worden uitgegeven. Stel u eens voor dat een bedrijf dat dringend fondsen nodig heeft naar een bank stapt zonder herstructurings- of groeiplan. Stel u daarbij vooral ook voor dat dit bedrijf onnoemelijk veel schulden heeft. Geen bank die er aan denkt om zo’n bedrijf uit de nood te helpen, omdat de schulden niet meer te corrigeren zijn en omdat er geen herstelplan voorhanden is. En toch is er één bank die dat wel doet : de Europese Centrale Bank (ECB). Daar waar het gaat over de financiën van een land, blijkt de bedrijfs-economische logica namelijk niet te gelden.

De Europese Centrale Bank gaat maandelijks voor 60 miljard aan staatsobligaties opkopen bij banken om de economie en de inflatie in de Eurozone te stimuleren. Het opkoop-scenario zal minimaal negentien maanden duren. Het begint in maart van dit jaar en loopt in ieder geval door tot september 2016. Door elke maand 60 miljard euro uit te geven, gaat het om een totaalbedrag van 1.140 miljard euro. De ECB wil er zo voor zorgen dat er meer geld beschikbaar is voor de Europese landen. Banken krijgen door de verkoop van obligaties meer geld in kas. Als zij dit uitlenen aan burgers en bedrijven kunnen zij hun bestedingen opvoeren, waardoor de economische groei een duw in de rug moet krijgen. Op die manier zou ook de inflatie, de mate waarin prijzen stijgen, weer kunnen toenemen.

Investeren in Europa zonder garanties

In een bedrijfs-economische logica moeten er voor dergelijke operaties keiharde garanties zijn. De staatsobligaties vormen de borg, obligaties waarvan we nu al weten dat ze actueel meer waard zijn dan ze ooit zullen zijn. De landen zijn überhaupt geen stevige debiteuren en zullen dat in de toekomst ook niet worden omdat ze niet beschikken over de nodige financiën en al helemaal niet over een fundamenteel herstructurerings- of groeiplan. De ECB is nu al zeker van een verlieslatende operatie.

De beurs, een bevreemdend samenspel

Blijft de vraag hoe de banken, institutionele beleggers en verzekeringsmaatschappijen zich opstellen, nu ze beschikken over de miljarden van de ECB. Allen zullen zij zeker het winstmodel voor ogen houden, het geld zal slechts bij verzekerd rendement worden vrij gegeven en er zal dus worden belegd en gespeculeerd. Er zijn geen garanties dat dit geld wordt geïnvesteerd in de reële economie, in bedrijven die er tewerkstelling creëren en ultiem de dragers van de consumptie zijn. De miljarden zullen worden gebruikt als extra belegging voor de beurs. Speculeren is het werkwoord, winst het enige denkbare resultaat. Een odeur van de bankencrisis van 2008 glijdt langs onze neuzen.

De beurs is niet de reële economie. Wat zich afspeelt op de beurs is het samenspel van de vermogenden die hun vermogen willen zien groeien en van de banken die winsten willen boeken. De vermogende inner circle verlangt winst, ongeacht het product of de ambacht die er achter schuilt. Een ding is zeker : op kleinere intitiatieven verdienen de beleggers en speculanten geen of te weinig geld. Ze houden een systeem in stand dat hun grote vermogen dient en blijven beleggen en speculeren. De beurs doet het dus goed. De reële economie heeft echter geen baat bij de operatie van de ECB, de kleine spaarder ook niet want zijn geld wordt minder waard. Vlaams Minister-President Bourgeois zei vorige week nog dat de Vlaamse economie niet aantrekt. De beurs lijkt er weinig hinder van te ondervinden.

Het maatschappelijke doel van de economie

De doelstelling van de ECB is om economische groei te garanderen, om u en mij en onze kinderen een toekomst te bieden. Het woord ‘duurzaam’ is daarvoor uitgevonden. Duurzame bedrijven blijven bestaan en zorgen voor winst. Evolutieve winst, geen snel gewin. Duurzame bedrijven zorgen voor tewerkstelling. Een maatschappij evolueert door duurzame tewerkstelling omdat zij de consumptie ondersteunt die op haar beurt weer voor tewerkstelling zorgt. De reële economie groeit door het investeren in arbeid die zich multipliceert. En inderdaad, de reële economie brengt geen fortuinen op, de reële economie heeft namelijk een maatschappelijk doel. Rest dus de vraag welk maatschappelijk doel de vermogenden hebben en de instanties die hun vermogen beleggen ?

Ik roep op tot een economie die evenwichtig het maatschappelijke en financiële doel dient en niet enkel het extreme winstmodel, een economie die verantwoordelijk in stand wordt gehouden door creatieve realistische initiatiefnemers en door vermogenden die het maatschappelijke doel eren en inzien dat winst goed is en excessen overbodig zijn. Ik kijk uit naar een economie die sinds lang weer al haar aandacht schenkt aan ambachtelijke bedrijven die er in het verleden voor zorgden dat we vandaag een zekere welvaart kennen. Duurzaamheid was het woord.

Sander Gee