CONTINUÏTEIT IN FAMILIEBEDRIJVEN

Een koek als kop

De pers genoot van het verhaal en kopte met titels als ‘De koek is op’. Jules Destrooper zijn levenswerk resulteerde in een vete onder broers. Slotsom, het bedrijf werd verkocht aan de familie Vandermarliere, volgens die zelfde pers zonder een due diligence. Het bedrag bleek niet echt een struikelblok te zijn. Voor een bedrijf met een naam die geschiedenis schreef, heeft men enkele miljoenen euro’s meer over. In de pers weinig of geen kritiek op de overnemers, wat bij andere overnames al wel eens gebeurt. We lezen vooral details over de jarenlange vete tussen twee broers, en over de nog grotere vete tussen hun respectievelijke vrouwen. Essentieel is de oorzaak van wat later uitgroeide tot die vete : een verschillende visie op de groei van het bedrijf, gedragen door fundamentele karakterverschillen bij de hoofdpersonages. De oorzaak van wat zich afspeelde bij Destrooper zien we in vele familiebedrijven. Trouwens, ook de familie Vandermarliere zal vroeg of laat de opvolging in perspectief moeten zetten. Anders dan te genieten van sensationele vetes, stel ik mij de vraag hoe dergelijke situaties kunnen worden voorkomen.

 De opvolging in de familiale onderneming : een cliché

Een ondernemer start een bedrijf en leidt het decennia lang. Een ondernemer krijgt soms kinderen, en kinderen verschillen van elkaar. Ze hebben andere talenten, een andere stijl, andere verwachtingen van het leven. Toch lijkt het bijna symptomatisch dat de ondernemer verwacht dat de kinderen een onderneming verder zetten, of er minstens een rol in krijgen. Ongeacht of ze dat willen of überhaupt in de onderneming passen. Het lijkt het zich eeuwig herhalende cliché. Het cliché handhaaft zich omdat de ondernemer zelden een onderscheid maakt tussen de onderneming en het vermogen.

 Familiale onderneming versus familiaal vermogen

 Vermogen wordt opgebouwd door ondernemerschap, zonder ondernemerschap verdampt het vermogen. Als we dit als uitgangspunt nemen, wordt de familiale onderneming ondergeschikt aan het vermogen. Het middel om het vermogen in stand te houden is niet gekoppeld aan de aard of het werkterrein van de initiële onderneming, bij uitbreiding zelfs niet aan het talent van de initiële ondernemer. Hiermee hebben vele familiale ondernemers het moeilijk : het loslaten van het product of de dienst die zij groot maakten, ten voordele van de continuering van het vermogen.

 Familiaal vermogen continueert zich bij gratie van talent

Het talent van de opvolgers staat centraal in de continuering van het vermogen, en dat talent is niet noodzakelijk hetzelfde als dat van de oprichter. En als het talent al gelijkend is, zal de stijl van de opvolger anders zijn. Geen twee mensen zijn gelijk, al zeker niet als ze gepassioneerde ondernemers zijn. Het besef van deze realiteit is de verantwoordelijkheid van de senior owner.

Familiebedrijven verankeren in Vlaanderen heeft essentieel te maken met individueel talent dat kansen grijpt. Neem nu, stel, dat de senior owner zijn familie niet langer ziet als co-ondernemers van het bedrijf maar als co-ondernemers van het vermogen, een vermogen dat kan worden veilig gesteld – en groeit – als het talent van de co-ondernemers in de juiste context een kans krijgt. Wanneer de senior terugkijkt op zijn leven en herbront, zal hij bij het terugkijken beseffen dat hij zijn eigen keuzes maakte en dat ook zijn kinderen dat moeten doen. De senior owner hoeft zich niet langer af te vragen of zijn kinderen passen in het bedrijf, hij zal zich nu afvragen op welke manier de kinderen het vermogen kunnen continueren. Idealiter inspireert en begeleidt hij de kinderen bij het maken van hun eigen keuzes, maar hij verplicht hen niet omdat hij hun talent en stijl respecteert. Hij staat daarbij zelf voor een keuze : het evolueren van de rol van doener naar die van de wijze inspirator.

 De enige weg

Laat kinderen studeren in functie van hun talent, stimuleer ze om introspectief te zijn zodat ze weten wat hun talent is, inspireer hen bij het maken van hun keuzes als ze voor die keuzes staan maar kooi hen niet in een raamwerk van verwachtingen. Respecteer hen omwille van het hoogste goed : de vrijheid om te zijn wie ze zijn. In mijn werk als begeleider van familiale ondernemingen staat de filosofie die ik net beschreef centraal, omdat ik heb gemerkt dat het de enige weg is naar de continuering van het familiale vermogen. Het is ook de enige weg ter vermijding van moeilijke levens en pijnlijke verhalen die worden uitgesmeerd in kranten.

Sander Gee