AUTOMATISERING VERSUS ARBEID

De kracht van techniek

De trend van 2015 blijft vanzelfsprekend de technische evolutie, al leren de trendwatchers ons dat de consumenten er steeds meer nutsdoelstellingen aan koppelen. De techniek blijft ook een steeds grotere rol spelen in de industrie, waardoor de oude vraag bovenkomt wat de rol van de menselijke arbeid nog kan zijn. De automatisering en robotisering blijft aan kracht winnen, zo sterk zelfs dat economisten zich buigen over mogelijke oplossingen voor het verdwijnen van menselijke arbeid. Tot op heden zijn er geen sluitende antwoorden gevonden.

Bedenkers en doeners

De technische bedenkers wacht een mooie toekomst, zij ontwerpen instrumenten die de efficiëntie van een productieproces verhogen en bij voorkeur goedkoper maken voor het bedrijf. Het resultaat is dat er steeds minder werkkrachten nodig zijn, dat er jobs verloren gaan en dat er vanuit de politiek een grote bezorgdheid wordt geuit over jobcreatie. De bezorgdheid wordt amper omgezet in realistische initiatieven want de demarche van de automatisering blijft, waarmee de demarche van de werkloosheid een feit blijft.

Cooreman-De Clercq bis

‘Men’ is het erover eens dat er lokaal jobs moeten worden gecreëerd en daarom roept ‘men’ de spaarder op om zijn centen niet langer op te potten maar om te investeren. Het gegeven is niet nieuw, we denken graag terug aan de wet Cooreman-De Clercq van een paar decennia geleden. Wie mee investeerde bij kapitaalsverhogingen van bedrijven genoot van fiscale voordelen, en bij verkoop van die aandelen werd de meerwaarde niet belast. De spaarder die investeerder werd, werd er gelukkiger van. De flauwe versie ervan wordt vandaag gepropageerd, flauw omdat het actuele voorstel tot investeren geen fiscaal- of belastingvriendelijke voordelen heeft. Maar het doel is nobel : bedrijven met meer geld kunnen meer, ook meer mensen aanwerven en dat is toch de doelstelling. ‘Men’ ziet het echter wat te eenvoudig, of ‘men’ wil het niet zien. De spaarder die in de actuele context zijn spaargeld wil vertalen in aandelen, geeft meteen zijn geld aan financiële structuren die een vernietigend hoog rendement vooropstellen. Deze groepen willen – gericht op dat rendement – zo goedkoop mogelijk produceren en laten dat bij voorkeur doen in lage loonlanden. Laat ik de illusie doorprikken dat we lokaal meer jobs creëren door lokaal te investeren, meteen weten we ook dat de consumptie wordt bedreigd. Arbeid geeft de burger middelen om te consumeren, zonder arbeid is er amper consumptie.

‘Men’ durft niet denken aan nieuw systeem

Door een efficiëntere productie – met dank aan de automatisering – komen middelen vrij. Deze middelen worden niet ingezet voor extra arbeidsplaatsen want ze zijn overbodig geworden. Mensen verliezen hun job en kunnen minder consumeren. Helaas zijn er nog pijnpunten die ‘men’ niet ziet of wil zien. De mensen die in de werkloosheid terecht komen worden gecontroleerd door een grote controlestructuur, en werklozen moeten ook wat geld krijgen. De kostprijs van dit alles is gigantisch. En tenslotte wil ‘men’ niet zien dat dit ganse systeem nefast is voor datgene waar de Vlaming zo goed in is of was : het initiatief nemen om met passie een lokale ambacht uit de Vlaamse klei of zandgrond te stampen.

U las wellicht ook dat artikel, u keek misschien ook naar die tv-uitzending, beiden gingen over een basisloon voor elke burger. Indien u het niet weet : in Zwitserland wordt er gedacht aan een basisloon voor elke inwoner. Ze houden er zelfs een referendum over. Kan u het zich voorstellen : u krijgt bijvoorbeeld levenslang 2000€ per maand. Pensioen en ziekte-uitkeringen bestaan niet meer. Na uw studies krijgt u tot de dood dit vaste bedrag. U hoeft daar niets voor te doen en het wordt niet belast. Als u meer wil verdienen kan dat, de extra’s worden wel belast. Mocht u pech hebben en zwaar ziek zijn, krijgt u meer steun van de overheid. Maar verder is de zaak duidelijk, 2000€ per maand en klaar. Het idee is niet nieuw, in de jaren ’70 werd het uitgeprobeerd in een dorp in Canada en dit gedurende vier jaar. De resultaten verrasten : de armoede verdween, meer mensen maakten hun studies succesvol af, het ziekenhuisbezoek ging omlaag, families spendeerden meer tijd aan opvoeding en onderwijs, huiselijk geweld nam af, mensen maakten meer werk van een job die bij hen paste. Tenslotte : de creativiteit en werklust groeide exponentieel, het was dus niet zo dat de brave burgers op hun luie kont gingen zitten. Integendeel zelfs, ze namen meer initiatieven die de economie konden dienen. De nadelen van het systeem waren te verwaarlozen, al zeker in verhouding tot de nadelen van het systeem dat we in 2015 ondergaan. Voor de goede orde, het onderzoek in het Canadese dorp werd uitgevoerd door gerespecteerde academici. Vandaag leeft de vraag in Zwitserland. Ik durf te pleiten voor een grondig Europees onderzoek. Neem nu, stel nu, dat het potentieel er is op Europees niveau, is dat dan niet het antwoord op arbeidsplaatsen die verloren gaan aan automatisering. Of handhaven we ons systeem ten koste van het welzijn van zovele mensen, zij het natuurlijk dat het huidige systeem graag wordt gehandhaafd door financiële machtsstructuren.

Sander Gee