AANSLAG PARIJS : RELIGIE IS GEEN IDENTITEIT

Je suis Charlie

Dit jaar begint met waanzin in een mooie stad. Net zoals u heb ik met afschuw de beelden gezien van de aanslag in Parijs. Net zoals u voel ik het als onwerkelijk aan dat in een paar seconden zovele talentvolle mensen worden weggemaaid door een regen van kogels. Net zoals u zag ik het zachte – en daarom des te krachtigere – protest van duizenden betogers in de straten van de lichtstad. Het is bewonderenswaardig hoe mensen op korte tijd, gedreven door het medeleven en gedreven door de aandacht voor werkelijke waarden een symboliek weten te vinden. Een pen opsteken in de lucht. Een zin laten zinderen door de wereld : je suis Charlie.

De gemeenschappen

In de uren nadien kwam al snel de vraag van journalisten in hoeverre deze gebeurtenissen de gemeenschappen uit elkaar zouden drijven. Daarmee wordt bedoeld : de moslimgemeenschap en de andere gemeenschappen. Nog sneller werd er gezegd dat we het onderscheid moeten maken tussen religie en de daden van de schutters in Parijs. Als weldenkend mens kan ik – net zoals u – best wel het onderscheid maken tussen brave Moslimburgers en terroristen van de ergste soort. Toch moeten we erkennen dat er onder het mom van religie verschrikkelijke dingen zijn gebeurd in de geschiedenis, vroeger en vandaag. Los van welke religie dan ook. Geen religie gaat vrijuit. In de recente geschiedenis spreekt het bijna voor zich dat mensen de moslimgemeenschap niet gunstig gezind zijn : terroristische acties worden wereldwijd uitgevoerd ter ere van Allah, nog steeds doen extreme moslimleiders uitspraken die hun volgers inspireren tot gruwelijke daden. Er zijn ergens op de wereld religieuze mensen die het goed vinden dat er in Parijs mensen werden vermoord. Er zijn er zelfs die dat uitspreken. Het is – laten we dat onderkennen – zeer moeilijk voor de publieke opinie om in al deze ontwikkelingen afstand te nemen van het feit dat dit alles gebeurt zonder invloed van religie. Laten we dan ook eerlijk durven zeggen dat hoe meer zulke zaken gebeuren, hoe groter de afstand tussen de gemeenschappen zal groeien. Hoe klein de groep terroristen ook is in verhouding tot de groep goed bedoelende moslims, de afstand wordt steeds groter. Er is slechts een waardige ommekeer mogelijk als religieuze leiders en inspiratoren de identiteit van hun gelovigen niet langer beïnvloeden of overnemen.

Identiteit en religie

Sinds eeuwen is godsdienst verworden tot een structuur, een machtsapparaat dat het doen en laten van de volgers bepaalt. Ook de volgers van de katholieke kerk hebben zich jaren gebogen naar het systeem. Steeds valt het mij op dat kwetsbare mensen gevoelig zijn voor de veiligheid die religieuze structuren bieden. Kwetsbaar door eenzaamheid, kwetsbaar door armoede, kwetsbaar door een vernietigend zelfbeeld. Mensen die zich goed voelen kijken kritisch naar het religieuze machtsapparaat, ze nemen niet zomaar aan wat wordt gezegd omdat ze weten dat het ook maar mensen zijn die de religieuze structuren leiden. Ze laten hun identiteit niet bepalen, laat staan overnemen, door de uitspraken, verwachtingen of geboden van de religieuze leiders.

De opdracht voor religieuze gemeenschappen

Ik zie het als een opdracht voor religieuze gemeenschappen om hun religie in een juiste context te plaatsen. Religie bestaat uit inspirerende geschriften, wordt in vele gevallen verwoord door inspirerende mensen, maar het zijn de toehoorders die vrij beslissen hoe ze die inspiratie een plaats geven in hun leven. Ultiem betekent dit dat religieuze gemeenschappen hun volgers uitnodigen om elk voor zich een leven op te bouwen dat overeenstemt met wie zij zijn. Een leven waarin zij zich goed voelen en daardoor niet afhankelijk zijn van systemen of structuren, een leven waarin ze hun ware identiteit respecteren, een plaats opnemen in de maatschappij, in vrijheid kunnen beslissen, steeds met een verantwoordelijkheid over alles wat hen omringt. Volgens mij was het elke religie daar om te doen in de beginne.

Sander Gee